ایمنی وآتش نشانی

دستورالعمل مونیتورینگ فردی در رادیوگرافی صنعتی

مقررات کلی

 

1- از قرار دادن مونیتورینگهای فردی در معرض رطوبت – فشار – گرما – گازهای شیمیایی – ضربه –حرکت سریع اجتناب نمایید .

2- دزیمتر فقط باید در مرکزی که در آن بکار با پرتو اشتغال دارید استفاده گردد.

3- در صورت اشتغال بکار با پرتو در بیش از یک مرکز باید در هر مرکز نسبت به تهیه دزیمتر جداگانه اقدام گردد در چنین مواقعی باید واحد قانونی و کلیه مراکزی که همزمان بکار با پرتو اشتغال دارید از مجموع پرتوگیری مطلع گردند .

4- در هنگام پرتوگیری پزشکی نباید از دزیمترفردی استفاده نمود .

5- دزیمتر فردی باید همواره در محل کار نگهداری شود و از استفاده آن در خارج محیط کار خودداری نمایید.

6- برای هریک از پرتوکاران باید مجموع پرتوگیری از اول فروردین لغایت پایان اسفند هر سال بر اساس نتایج مونیتورینگ فردی به تفکیک هر یک از دزیمترها در پرونده پرتوگیری پرتوکار ثبت شود .

 

استفاده از دزیمتر قلمی

 

1- دزیمتر باید سالم و وع بکار با پرتو و یا پس از خاتمه کار با پرتو باید مقدار دزیمتر خوانده و همراه با شماره دزیمتر در مقابل نام پرتوکار ثبت گردد.

6- چنانچه دزیمتر در میدان پرتو تخلیه گردد لازم است در اسرع وقت دزیمترهای TLD و فیلم بچ پرتوکار حهت تعیین مقدار پرتوگیری به واحد قانونی ارسال گردد و تا تعیین مقدار واقعی پرتوگیری از حضور د رمیدان پرتو خودداری نمایید .

7-  دزیمتر قلمی باید حداقل هفته ای یکبار و همچنین هر بار که عقربه آن بالاتر از نصف دامنه قابل قرائت دزیمتر قرار می گیرد توسط شارژر دزیمتر صفر گردد.

 

جهت شارژ دزیمتر قلمی باید به ترتیب مراحل زیر انجام شود:

 

- در پوش شارژر را بردارید دزیمتر را در محل تعبیه شده قرار دهید و چشم خود را روی عدسی چشمی دزیمتر قرار دهید .

- در حالی که دزیمتر را روی شارژر فشار می دهید تدریجاً پیچ کالیبراسیون را به آرامی در هر دو جهت جرکت داده و عقربه را روی صفر تنظیم کنید.

-  از حرکت سریع پیچ کالیبراسیون پرهیز نمایید .

-  پس از تنظیم عقربه دزیمتر روی عدد صفر دزیمتر را به آرامی از شارژر جدا نمایید - لازم است در هر ماه حداقل یک نوبت نشتی دزیمتر اندازه گیری شود

 برای این منظورباید دزیمتر را صفر نموده و بمدت 24ساعت در محلی دور از تابش پرتوها نگاهداری نمایید در صورت تخلیه دزیمتر به مقداربیش از 10درصد دامنه قرانت باید نسبت به تعویض دزیمتر اقدام گردد.

 

روش ثبت دز دریافتی : 

 

  1- هر بار پس از پایان عملیات پرتونگاری ،  توسط پرتونگار ، دز دریافتی روزانه در " فرم ثبت مونیتورینگ عملیات پرتونگاری "  و " فرم ثبت دز هفتگی " و " فرم ثبت دز ماهانه "  درج گردد . نتایچ باید به صورت روزانه توسط مسئول فیزیک بهداشت تیم کنترل گردد .

 فرم های هفتگی باید در پایان هر هفته و فرم های ماهانه در پایان هر ماه جهت بررسی به دفتر مرکزی جهت اطلاع و بررسی های لازم توسط مسئول فیزیک بهداشت کل ، ارسال گردد .

 

2- در پایان هر ماه ، نتایج ثبت دز ماهانه ، توسط مسئول فیزیک بهداشت کل در " فرم ثبت دز دو ماهانه  " و " فرم ثبت دز سالانه "  درج می گردد .

 

 تذکر :

1- در موارد خاص که نتایج دزیمتر قلمی به دلایلی فاقد دقت و اعتبار باشد ضمن اقدام به تعویض دزیمترباید پرتوگیری روزانه بر اساس پرتوگیری سایر پرتوکاران که در وضعیت مشابه کاری قرار داشته اند و یا با استفاده از نتایج دزیمتر های محیطی مقدار پرتوگیری تخمین زده شده و نتایج آن ثبت گردد.

2- پرتوگیری پرتوکاران باید در کلیه روزهای کاری و غیر کاری به تکفیک ثبت گردد. 

 

استفاده از دزیمتر های فردی و انگشتی TLD

 

1- مطمئن شوید که دزیمتر دریافتی متعلق به شماست شخص دیگری نباید از دزیمتر شما استفاده کند .

2- قبل از وارد شده به میدان پرتو و یاحمل یک چشمه رادیواکتیو مطمئن شوید که دزیمتر خود را روی سینه یا انگشت نصب نموده اید.

3- دزیمتر فردی TLD را بهیچوجه باز ننمایید .

4- در صورد استفاده از روپوش سربی دزیمتر فردی را زیر روپوش سربی وروی سینه خود نصب کنید .

5- در صورت استفاده ازدزیمتر انگشتی TLD به منظور جلوگیری از آلودگی احتمالی از آن در زیر دستکش استفاده نمایید .

6- در پوش بج انگشتی TLD  را بهیچوجه باز ننمایید .

7- درحفظ و نگهداری دزیمترخوددقت نمایید و در صورت آسیب دیدن دزیمتر(کارت بج) فورا برای تعویض آن اقدام نمایید.

8- در صورت پرتوگیری حاد مراتب را فورا به مسئول فیزیک بهداشت و سرپرست مرکز گزارش نموده دزیمتر خود را جهت قرانت با شرح جزئیات حادثه به بخش دزیمتری پرتوهای یونساز امور حفاظت در برابر اشعه ارسال نمایید .

9- دزیمتر کنترل باید در دفتر بخش دور از مواد پرتوزا و وسایل گرمازا نگهداری شود.

10-هنگامی که از دزیمتر استفاده نمی کنید مطمئن شوید که آنرا در جای امن دور از چشمه های پرتوزا وکنار دزیمتر کنترل در دفتر بخش قرار داده اید هرگز دزیمتر را در میدان پرتو و در مجاورت وسایل گرمازا رها نگنید .

11- پس از دریافت دزیمترهای دوره جدید (در انتهای هردوره دو ماهه) بلافاصله دزیمتر های دوره قبل را توسط مسئول فیزیک بهداشت به این مرکز ارسال نمایید .

12-دزیمتر های فردی و انگشتی با بج (قاب) آن فرستاده می شود و لازم است بهمین صورت نیز عودت داده شود.

 

+   امین زمزم ; ٥:۳٤ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٧ اردیبهشت ،۱۳٩٠

آشنایی با رادیوگرافی صنعتی

آشنایی با رادیوگرافی صنعتی ( بخش اول )

 

بخش اول

 فیزیک پرتوها

ساختار اساسی مواد ایزوتوپ

- اتمها

تمامی اجسام از ذرات بسیار کوچکی بنام اتم تشکیل شده اند . اتم کوچکترین بخش یک ماده را تشکیل میدهد . برای اینکه بدانیم که مواد از این اجزاء ریز تشکیل گردیده اند به مثال زیر توجه نمائید : اگر در آب لیوان مواد رنگی اضافه نمائید , رنگ به آرامی در داخل آب پخش میگردد . ذرات رنگ فضاهای بین مولکول آب را اشغال مینماید .

- المنت ها

موادی همچون طلا , نقره , آهن اکسیژن و هیدروژن را المنت مینماید . المنت ماده ای را گویند که نتوان آنرا با انجام آزمایشات شیمائی معمولی به اجزاء ریزتری تقسیم گردد. کوچکترین جزء یک المنت را اتم تشکیل میدهد .

- مولکولها و ترکیبات

یک عنصر ترکیبی از یک یا چند المنت تشکیل گردیده است . ترکیباتی که بیش از یک نوع اتم دارند با هم پیوندی را بوجود می آورند تا ملکول بوجود آید . ملکول را میتوان شکافت تا اتم های تشکیل دهده آنرا جدا نمود . پیوند شیمیائی توسط الکترونهای لایه آخر اتم بوجود می آید . اتم نیز با گرفتن و از دست دادن الکترون در این واکنش ها شرکت میکند .

- ساختار اتم

اتم از اجزائی از قبیل پروتون , نوترون و الکترون تشکیل گردیده است .

پروتون : پروتون جزئی از هسته اتم بوده و دارای بارالکتریکی مثبت میباشد .

نوترون : نوترون جزئی از هسته بوده و دارای بارالکتریکی خنثی میباشد .

الکترون : الکترون درمدار اتم قرار گرفته و دارای بارالکتریکی منفی میباشد . مدارها دارای اشکال مختلف میباشند .

- ساختمان اتم

اتم شامل یک هسته بسیار سنگین می باشد که عناصر تشکیل دهنده آن شامل پروتون نوترون , و الکترون ها که در مدارهای مختلف در اطراف هسته در حال حرکت میباشند . فضای اطراف اتم بسیار بزرگ تر از هسته اتم میباشد . بنابراین بیشترین فضای یک اتم را فضای خالی تشکیل میدهد . تفاوت اتم های مختلف مواد در تعداد پروتون و نوترون آنها در هسته , تعداد الکترون آنها در مدار و وزن اتم میباشد .

از نظر الکتریکی یک اتم تا زمانی بالانس یا در حالت تعادل میباشد که تعداد پروتونها و الکترونهای آن اتم با هم برابر باشد .

- عدد جرمی یا وزن اتمی

صرف نظر از وزن بسیار ناچیز الکترون عدد جرمی برابر است با تعداد پروتون و نوترون هر اتم .

مجموع تعداد پروتون ها و نوترون ها در هسته یک اتم مشخصه خاصیت فیزیکی آن عنصر میباشد .

- عدد اتمی

عدد اتمی برابر است با تعداد پروتون هر اتم و خصوصیات اتم نیز بستگی به عدد اتمی آن دارد .

- انواع مواد رادیواکتیو

ایزوتوپ

عنصری که دارای تعداد پروتون های ثابت می باشد ممکن است دارای تعداد نوترون های متفاوت باشد . این اتم ها ایزوتوپ های آن عنصر نامیده می شوند .تعداد نوترونها در هسته های مختلف از صفر در هسته هیدروژن تا 146 در هسته اورانیم متغیر می باشد .

تقریبا 1500 ایزوتوپ وجود داشته که از این تعداد حدود 900 ایزوتوپ خاصیت رادیواکتیو دارند . یعنی اتم های غیر پایدار مرتبا در حال واکنش برای رسیدن به پایدارای میباشند . ایزوتوپ ها یا پایدار می باشند و یا غیر پایداررادیواکتیو می باشند .

- اکتیواسیون

بعضی از عناصر رادیواکتیو بصورت طبیعی موجود میباشند . از جمله اورانیوم و رادیوم . اکثر مواد رادیواکتیو توسط انسان در داخل راکتورهای اتمی بوجود می آید . جذب نوترون توسط اتم باعث تولید یک ایزوتوپ رادیواکتیو میشود . با بمباران نوترونی کبالت 59 , این اتم یک نوترون جذب کرده و تبدیل به کبالت 60 که یک ماده رادیو اکتیو می باشد می گردد . زمانی که یک عنصر در راکتور اتمی تبدیل به یک ماده رادیواکتیو میگردد , این عمل را اکتیواسیون مینامیم . ما در رادیوگرافی از کبالت 60 و ایریدیوم 192 استفاده میکنیم .

- بکرل

بکرل فعالیت یک ماده رادیواکتیو برای رسیدن به حالت پایدار را بیان میکند . هر تخریب در داخل ایزوتوپ نشان دهنده یک بکرل میباشد . یک بکرل برابر است با یک تخریب در یک ثانیه یک کیوری برابر است با 37گیگا بکرل یا 37 بیلیون تخریب در یک ثانیه .

- رادیواکتیو

در سال 1896 هنری آنتونی بکرل کشف کرد ، بعضی از عناصر از خود اشعه پخش می کنند . ماری و پییر کوری نیز دریافتند که بعضی از مواد که دارای توریم و اورانیم می باشند ، رادیواکتیو بوده و مقدار اکتیویته آنها برابر درصد این مواد در مواد معدنی می باشد .

- مواد رادیو اکتیو

ارنست رادرفورد دریافت که از مواد رادیواکتیو سه نوع اشعه انتشار میابد .

 از اینرو مقدار کمی از ماده رادیواکتیو را در داخل ظرفی سربی گذارده و یک صفحه از جنس سولفات روی را بر روی ظرف قرار داد  و تشعشع باعث درخشندگی این صفحه گردید . با گذرادن میدان مغناطیسی بر روی ظرف او توانست سه نقطه درخشان مجزا از هم را مشاهده نماید . او این سه دسته از اشعه را به ترتیب آلفا , بتا , و گاما نامید .

- کیلو الکترون ولت   Kev -   مگا الکترون ولت Mev

مقدار انرژی اشعه ایکس یا گاما با واحد هزار الکترون ولت یا میلیون الکترون ولت اندازه گیری می گردد . الکترون ولت برابر است با مقدار انرژی بدست آمده توسط یک الکترون در زمانی که به آن یک ولت شتاب داده می شود . اشعه ایکس دارای طیف وسیعی از انرژی میباشد که توسط دستگاه کنترل ، تنظیم می گردد . اشعه گاما که از ایزوتوپ رادیواکتیو انتشار می یابد دارای یک یا چند انرژی با مقادیر یا طول موج های مشخص می باشند .

- ذرات الفا ( مثبت )

ذرات آلفا ذراتی سنگین بوده و دارای 2 پروتون و 2 نوترون میباشند .

ذرات آلفا با سرعت 2000 تا 20000 مایل در ثانیه توسط مواد رادیواکتیو انتشار می یابند .

این ذرات بدلیل وزن بالا دارای سرعت پائین بوده و تنها چند سانتیمتر در هوا حرکت میکنند و براحتی توسط یک برگ کاغذ متوقف میشوند .

این ذرات دارای انرژی برابر با 4 تا 10 میلیون الکترون ولت می باشند .

- ذرات بتا (منفی)

اشعه بتا شامل ذراتی مشابه با الکترون ها با سرعت بالا میباشند . این ذرات دارای یک واحد شارژ منفی و جرمی در حدود 1840/1 پروتون می باشد . انتشار این ذرات با سرعتی نزدیک به سرعت نور و به مسافت چند فوت در هوا می باشد . ذرات بتا را میتوان با چند برگ کاغذ یا یک ورق نازک آلومینیوم متوقف نمود . انرژی ذرات بتا در حدود 15/3 الی 1 میلیون الکترون ولت می باشد .

- تشعشع گاما

اشعه گاما از نوع امواج الکترومغناطیس بوده که دارای انرژی با طیفی از امواج بسیار کوتاه الکترومغناطیس بدون وزن و جرم می باشد. اشعه گاما با سرعت نور حرکت میکند (186000 مایل در ثانیه ) . اشعه گاما را می توان بصورت دسته ای از انرژی یا اصطلاحا فوتون یا کوانتا نام برد . این اشعه خصوصیاتی شبیه به ذرات داشته اما دارای طول موج مشخص و میتوان فرکانس آنرا نیز معین نمود . اشعه ایکس و گاما از نظر اینکه هر دو اشعه الکترومغناطیس می باشند مشابهت دارند . تفاوت آنها در نوع بوجود آمدن (منبع تولید ) میباشد .

- اشعه گاما

اشعه گاما از هسته ناپایدار ایزوتوپ که در حال تخریب میباشد تولید می شود . ایزوتوپ های یک عنصر دارای تعداد پروتون های برابر و تنها در تعداد نوترون با هم متفاوت می باشند . ماده رادیواکتیو انرژی را به فرم های اشعه گاما – ذرات الفا و ذرات بتا آزاد میکنند . شدت اشعه گاما در مقیاس رونتگن در ساعت و در فاصله یک متری محاسبه می گردد . اکتیویته یک ماده رادیواکتیو مشخص کننده مقدار شدت اشعه بوده و برابر است با 1010 *7/3 تخریب در ثانیه . اکتیویته مشخصه یک ماده رادیو اکتیو مقدار تراکم ماده رادیواکتیو بوده و با واحد کیوری در هر گرم یا کیوری بر هر سانتیمتر مکعب محاسبه می گردد . به مدت زمان لازم برای کاهش اکتیویته یک ماده رادیواکتیو به نصف مقدار اولیه , نیمه عمر آن ماده گفته می شود .

 خصوصیات انرژی تشعشعات : 

- امواج الکترومغناطیس دارای رابطه مستقیم انرژی با طول موج هستند .

- دارای بار الکتریکی و جرم نمی باشند .

- با سرعت نور و در خط مستقیم حرکت می کنند .

- قابلیت نفوذ در مواد را با توجه به میزان انرژی خود دارند .

- توسط مواد جذب می شوند که این رابطه ای مستقیم با تراکم و ضخامت قطعه و غیر مستقیم با انرژی اشعه دارند .

- توسط مواد پراکنده می شوند که این رابطه مستقیم با تراکم قطعه و غیر مستقیم با انرژی اشعه دارند .

- مواد را یونیزه می کنند .

- توسط عمل یونیزاسیون بر روی فیلم تاثیر می گذارند . 

- غیر قابل رویت و بی بو هستند .

 

- طیف امواج الکترومغناطیس

طیف امواج الکترو مغناطیس محدوده ای از فرکانس و طول موج بوده که شامل میدان الکتریسیته و میدان مغناطیسی میباشد . چشم انسان فقط قادر به دیدن طیفی از امواج الکترومغناطیس می باشد که آنرا نور قابل رویت می نامیم . چشم ما قادر به دیدن امواج رادیوئی , میکرو ویو , اشعه ایکس و گاما نمی باشد .

باید توجه داشت که اشعه ایکس و گاما دارای فرکانس بالا و طول موج کوتاه میباشد .

- یونیزاسیون :

هر عملی که باعث از بین رفتن تعادل الکتریکی اتم و تشکیل یون شود ، یونیزاسیون است . اتم یا ذراتی از آن که دارای بارهای مثبت یا منفی باشند را یون می نامند . الکترون های آزاد یونهای منفی و ذرات آزاد دارای بار مثبت از قبیل پروتون ها ، یونهای مثبت می باشند .

اشعه ایکس دارای جرم نمی باشد و با سرعت نور حرکت می کند و در مسیر خود با برخورد به اتمها باعث یونیزاسیون در مواد می گردد . در این مسیر اشعه ایکس انرژی خود را به اتم منتقل کرده و با عمل یونیزاسیون ضعیف می گردد , که این عمل پدیده های فوتوالکتریک ، پراکندگی کمپتون و تولید جفت یون را به وجود می آورد  . 

- فوتو الکتریک :

توسط اشعه های ضعیف ایکس بوقوع می پیوندد

- در این حالت انرژی فوتون ها به الکترونها منتقل می گردد .

- این عمل را فوتوالکتریک یا جذب می نامند .

- بخشی از انرژی باعث آزاد شدن الکترون از مدار خود و بخش دیگر آن باعث سرعت الکترون می گردد .

- این پدیده توسط فوتونهائی که دارای انرژی 0.5 Mev یا کمتر می باشند بوجود می آید .

- در این عمل تمامی انرژی فوتون جذب و این عمل به کار رادیوگرافی صنعتی کمک می کند .

- پراکندگی کمپتون :

بخشی از انرژی باعث آزاد شدن الکترون از مدار خود و دادن سرعت به الکترون می شود و بقیه فوتون ها با انرژی کمتر و جهتی متفاوت با جهت اولیه به حرکت خود ادامه می دهند . 

این فوتونها دارای انرژی 1-3 Mev می باشند .

در این عمل تمامی انرژی فوتون جذب نمی گردد و این عمل تا زمانی ادامه می یابد که انرژی فوتون درفوتوالکتریک کاملا منتقل گردد .

تشکیل جفت یون :

-          فقط توسط اشعه های بسیار قوی ایکس بوجود می آید .

-          در این سطح از انرژی ، فوتونها با هسته اتم برخورد و از حالت انرژی به جفت الکترون – پوزیترون تبدیل می گردنند .

-          فوتونها باید دارای انرژی بیش از 1.02 Mev باشند .

-          این پوزیترون ها دارای بار مثبت و دارای جرمی معادل الکترون و عمری بسیار کوتاه می باشند .

-          در نهایت مسیر خود دو فوتون با انرژی 0.51 Mev تولید می کنند .

 

+   امین زمزم ; ٥:۳۳ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٧ اردیبهشت ،۱۳٩٠

دستور العمل بازرسی از سایت های پرتونگاری صنعتی

دستور العمل بازرسی از سایت های پرتونگاری صنعتی

مقدمه :

حصول اطمینان از صحت عملکرد تیم های پرتونگاری ,  به منظور حفاظت پرتوکاران , مردم , و محیط زیست در برابر خطرات ناشی از این فعالیت ها بسیار حائز اهمیت می باشد . بدین منظور بازرسی از سایت های پرتونگاری الزامی است . هدف از بازرسی , کنترل فعالیت تیم ها در وضعیت ایده ال نیست بلکه هدف این است که کلیه عوامل ضروری جهت رعایت قوانین حفاظت در برابر اشعه و استاندارد های پرتونگاری فراهم باشد . بنابراین بازرسی از سایت های پرتونگاری عبارت است از بررسی و ارزیابی عملکرد تیم های پرتونگاری صنعتی و مسئولین فیزیک بهداشت آن تیم ها و کنترل کمی و کیفی کلیه تجهیزات مونیتورینگ حفاظت و رادیوگرافی . امید  است با همکاری مسئولین فیزیک بهداشت بتوان از نتایج این بازرسی ها در جهت تسهیل شرایط کار پرتونگاری با رعایت نکات مهم حفاظت و ایمنی و عنایت به مقررات قانون , استفاده نمود .

 

هدف :

هدف اصلی این مجموعه عبارتند از :

1- ارائه راهنماییهای لازم جهت بازرسی از سایت های پرتونگاری صنعتی

2- ارائه راهنماییهای لازم به منظور حصول اطمینان از صحت عملکرد تیم های پرتونگاری طبق استانداردهای پایه حفاظت در برابر اشعه و رعایت اصل حداقل موجه شدنی ( ALARA ) به هنگام اجرای عملیات رادیوگرافی صنعتی و بالا بردن سطح کیفی کار پرتونگاری صنعتی به منظور کنترل و کاهش پرتوگیری شغلی و به حداقل رساندن سوانح پرتویی ناشی از عدم نظارت بر عملکرد تیم های پرتونگاری .

 

حیطه کاربرد  :

این دستورالعمل جهت بکارگیری شرکتهای پرتونگاری صنعتی تهیه شده است . همچنین این دستورالعمل اصول کلی بازرسی و کنترل کیفی دوره ای تیم های پرتونگاری ، قابل انجام توسط مسئولین شرکتهای پرتونگاری صنعتی را در بر می گیرد .

 

مراحل بازرسی از سایت پرتونگاری صنعتی :

 

1-  بازرسی از محل نگهداری منابع پرتو

          یک انبار امن خشک و تمیز که درب محکم و یک قفل مناسب داشته باشد و لامپ روشنایی آن سالم باشد .

          کپسول آتش نشانی ( تاریخ انقضای شارژ کپسول چک شود ) و دستورالعمل استفاده از آن در نزدیکی محل نگهداری منابع پرتو وجود داشته باشد .

          مشخصات منابع و آدرس شرکت و نام و شماره تماس مسئولین ( دارنده پروانه – شخص مسئول -  مسئول فیزیک بهداشت کل )  در محل نگهداری نصب باشد .

          باید علامت خطر اشعه در ورودی انبار نصب باشد .

          آهنگ پرتودهی در سطح چاهک کمتر از  25 میکرو سیورت در ساعت باشد .

          دوربین و انبار چشمه هنگام عدم استفاده باید قفل باشند .

          در این محل نباید هیچ وسیله یا ماده قابل اشتعال نگهداری شود .

          ایمنی انبار باید بنحوی باشد که امکان دسترسی افراد غیر مجاز وجود نداشته باشدو افراد مجاز نیز فقط در صورت رعایت ضوابط خاص به آن دسترسی یابند . این ضوابط شامل :

1.       همراه داشتن دزیمتر محیطی و دزیمتر فردی و TLD

2.       هر بار قبل از ورود به محل نگهداری چشمه های پرتوزا ، به وسیله دزیمتر محیطی ، آهنگ دز محل ورودی و سطح مشخص شده درفرم " ثبت مونیتورینگ محل نگهداری دوربین " را اندازه گیری نموده و مقدار آن را درج شده باشد .

3.       هر بار  قبل و بعد از تحویل دوربین پرتونگاری از انبار محل نگهداری منابع پرتو " فرم نقل و انتقال روزانه دوربین " با نظارت مسئول فیزیک بهداشت سایت ، توسط  پرتونگار تکمیل شود .

          یک نسخه از برنامه تمیز کردن محل نگهداری منابع پرتو با ذکر نام افراد و تاریخ در محل نصب باشد .

2-  بازرسی منابع پرتو

        کلیه دوربینها در موقع عدم استفاده باید در  محل نگهداری منابع پرتو باشند .

          دوربین داخل انبار باید قفل و کلید آن برداشته شده باشد .

          محل نگهداری کلید دوربین ها باید در دفتر و در یک محل مخصوص و دور از دسترس افراد غیر مجاز باشد .

          کپ جلو و عقب دوربین ها باید موجود و بسته باشند .

          پرتونگاران جهت تحویل و برگرداندن منابع پرتو موظفند کلیه اطلاعات مندرج در فرم تحویل منابع پرتو ( نقل و انتقال روزانه دوربین ) را تکمیل نمایند .

          نکات مورد بازبینی : مشخصات ظاهری مانند :برچسبها – دستگیره و........ عملکرد قفل و کلید- کنترل ته هلدر با گیج کنترل

          نشت دوربین باید کمتر از 2 میلی سیورت در ساعت در سطح و کمتر از 500 میکروسیورت در ساعت در 5 سانتیمتری و کمتر از  20 میکروسیورت در ساعت دریک متری دوربین باشد

          شماره سریال و شماره هلدر دوربین باید چک شود و با اطلاعات محل نگهداری دوربین ها و شماره هلدر دوربین ها طبق شناسنامه دوربین مقایسه شود .

          هر دوربین پرتونگاری بایستی دارای یک جعبه حمل دردار با ویژگی های زیر باشد :

1.       مقاوم و از جنس موادی نظیر: فولاد بوده ابعاد آن متناسب با ابعاد دوربین و کاملاً سالم و بدون عیب باشد.

2.       ساختمان داخلی آن به نحوی بوده که دوربین پس از قرار گرفتن در آن کاملاً ثابت بماند .

 

 

 

 

 

 

 

 

فیلتر نمودن:
روشی است که در آن انرژی متوسط یک دسته اشعة ناهمگن با عبور از یک ماده جاذب افزایش می یابد.
با جذب نمودن فوتون های کم انرژی از دسته اشعه، قبل از رسیدن به بیمار می توان بافت ها را محافظت نمود. تنها عمل فیلترها در رادیولوژی تشخیصی کاهشِ دوز دریافتیِ بیمار است. فیلترها معمولاً یک صفحة فلزی می باشند که بین بیمار و لامپ اشعة ایکس قرار می گیرند.
دسته اشعة ایکس بوسیله مواد جاذب در سه سطح مختلف فیلتر می شوند که شروع آن از منبع اشعه می باشد:
1- لامپ اشعة ایکس و حفاظ آن( فیلتراسیون ذاتی)
2- صفحات فلزی که در مسیر دسته اشعة ایکس قرارگرفته است.( فیلتراسیون اضافی)
3- بیمار
این فیلتراسیون در نتیجة اشعة ایکس در حین عبور آن از لامپ و حفاظ آن رخ می دهد. فیلتراسیون ذاتی از 5/0 تا 0/1 میلیمتر معادل آلومینیوم متغیر می باشد.


معادل آلومینیوم: ضخامتی از آلومینیوم است که تضعیفی مشابه ضخامت ماده مورد نظر در اشعه ایجاد می کند. محفظة شیشه ای بیشترین سهم را در این فیلتراسیون دارا می باشد.
این فیلتراسیون از قراردادن مادة جاذب در مسیر دسته اشعة ایکس نتیجه می گردد. آلومینیوم و مس دو ماده ای هستند که معمولاً به عنوان مادة صافی انتخاب می شوند. مس با عدد اتمی 29 فیلتر خوبتری برای تشعشعات با انرژی بالا می باشد و آلومینیوم با عدد اتمی 13 یک صافی عالی جهت تشعشعات کم انرژی و یک صافی خوب برای منظورهای عمومی می باشد.
پس از انتخاب ماده، گام بعدی ضخامت مطلوب فیلتر می باشد. درصد تضعیف اشعة ایکس در ضخامت های مختلف متفاوت است.
آلومینیومی به ضخامت2 میلیمتر تمام فوتون های با انرژی کمتر از20 را حقیقتاً جذب می کند، لذا حداکثر بازده فیلتراسیون با بکارگیری این ضخامت بدست می آید.
این نوع فیلترها برای بدست آوردن دانسیته یکنواخت بر روی فیلم در مواقعی که ضخامت قسمت مورد آزمایش یکسان نیست استفاده می شود.
این نوع فیلترها به طور گسترده ای در درمان بوسیله اشعة ایکس استفاده می شوند.


فیلترهای فلز سنگین( فیلترهای لبة k):

در این فیلترها از لبة جذب k عناصر با عدد اتمی بیشتر از60 استفاده می نمایند که هنگام تصویربرداری با باریم و یا ید مزایای خود را آشکار می سازند. فیلتر فلز سنگین با کاهش در فوتون های کم انرژی دوز جذبی بیمار را کاهش می دهد و با کاهش فوتون های پر انرژی کیفیت تصویر بهبود می یابد. در واقع تعداد زیادی از فوتون ها که در محدودة خاصی از انرژی که بیشترین استفاده را در تصویرگیری تشخیصی دارند تولید می شوند.
از این فیلترها در لامپ های با هدف مولیبدنیوم جهت استفاده در ماموگرافی استفاده می شود. اثر فیلترها بر روی اکسپوژر بیمار و فاکتورهای اکسپوژر فیلترها باعث کاهش اکسپوژر بیمار می شوند به طوری که یک فیلتر 3 تا80% باعث کاهش اکسپوژر بیمار می شود. عمده ترین عدم مزیت فیلترها کاهش شدت اشعه ایکس می باشد. لذا برای جبران کاهش شدت می بایست فاکتورهای تابش (معمولاً زمان) را افزایش دهیم.


 کولیماتور
وسیله ای است برای محدود کردن اشعه ایکس به کار می رود. به خروجی تیوب اشعه ایکس در محفظه تیوب وصل می شود تا اندازه و شکل شعاع اشعه ایکس را تنظیم کند.
کلیماتور دارای دو دریچه است می تواند با بازو بسته شدن و محدوده و تابش اشعه ایکس را تغییر دهد. هر دریچه شامل چهار صفحه سربی است که به صورت زوجهابی مستقل حرکت می کنند.
وقتی هردو زوج صفحات صفحات کاملا بسته شوند صفحه هایشان در مرکز میدان اشعه تلاقی می کنند.
میدان اشعه ایکس با شعاع نوری از یک چراغ نوری در کلیماتور روشن می شود. شعاع نوری به وسیله آینه ایی با زوایه 45 منحرف می شود کانون اشعه ایکس چراغ باید از مرکز اشعه ایکس فاصله یکسان داشته باشند یک کلیماتور می تواند مرکز میدان اشعه ایکس را نیز معین کند

 

 

 

 

+   امین زمزم ; ٥:۳٢ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٧ اردیبهشت ،۱۳٩٠

design by macromediax ; Powered by PersianBlog.ir